A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Công tác xây dựng đời sống văn hóa trong xây dựng nông thôn mới góp phần bảo tồn, phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc

Với mục đích đưa Thái Bình trở thành tỉnh nông thôn mới vào năm 2020, trong những năm qua, phong trào xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến rõ nét, từ tư duy nhận thức đến cách làm, phát huy tốt nội lực, tạo khí thế thi đua sôi nổi trong nhân dân; đời sống văn hóa nông thôn ngày một nâng cao, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại các địa phương đặc biệt là góp phần bảo tồn, phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.

NVH THÔN(2).jpg

Nhà Văn hóa thôn Đắc Chúng Nam, xã Quốc Tuấn (Kiến Xương)

Trong quá trình triển khai xây dựng các xã nông thôn mới, việc phấn đấu hoàn thành 19 tiêu chí bao quát khá toàn diện các vấn đề cơ bản ở nông thôn hiện nay là một bài toán khó. Để vừa đạt được mục tiêu về số lượng, vừa đảm bảo về chất lượng của 19 tiêu chí cần có sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân. Trong 19 tiêu chí đó, có 2 tiêu chí mà ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch trực tiếp tham mưu, chỉ đạo, đó là tiêu chí số 6 về cơ sở vật chất văn hóa và tiêu chí số 16 về văn hóa. Những xã đã về đích nông thôn mới đều cơ bản là những xã có đời sống văn hóa khá, Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” phát triển khá bền vững, ở đó việc bảo tồn và phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc được quan tâm, từ đó phát huy được sức mạnh của cộng đồng dân cư chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Để làm được điều đó, các cấp ủy chính quyền các cấp và nhân dân đều xác định rõ:

Văn hóa là yếu tố then chốt

Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta. Theo Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng nông thôn mới, mục tiêu chung trong sự nghiệp xây dựng nông thôn mới được xác định là: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa”. Do vậy, chương trình này đặt ra nhiều vấn đề cần tập trung nỗ lực giải quyết, trong đó vấn đề cơ bản và lâu dài là phải xây dựng gia đình văn hóa, thôn văn hóa, xây dựng con người văn hóa, bảo tồn và phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc

Để các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, các văn bản chỉ đạo của tỉnh về nông thôn mới đi vào cuộc sống, trong những năm qua, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch với vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình đã tham mưu với Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo cơ sở thực hiện như: Quyết định số 02/2009/QĐ-UBND ngày 18/3/2009, Quyết định số 17/2012/QĐ-UBND ngày 20/11/2012 của Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Quy định về thực hiện nếp sống văn hoá trên địa bàn tỉnh, Quyết định số 06/2015/QĐ-UBND ngày 25/5/2015 sửa đổi, bổ sung một số Điều của Quyết định số 17; Kết luận số 04-KL/TU ngày 30/8/2012 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Bình về phát triển sự nghiệp văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Thái Bình giai đoạn 2012-2020; Quyết định số 270/QĐ-UBND ngày 30 tháng 01 năm 2013 của UBND tỉnh phê duyệt Quy hoạch phát triển sự nghiệp Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thái Bình giai đoạn 2012-2020; Quyết định số 1997/QĐ-UBND ngày 25/7/2017 của UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở tỉnh Thái Bình đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, các đề án, kế hoạch, công văn hướng dẫn về việc tăng cường công tác chỉ đạo, triển khai các giải pháp thực hiện tiêu chí số 6 và 16 trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; hướng dẫn hoạt động tổ chức nhà văn hóa các cấp; nâng cao chất lượng, số lượng và tính bền vững của các danh hiệu văn hóa; bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa. Các văn bản trên đã góp phần chỉ đạo thực tiễn, hướng dẫn cơ sở thực hiện nhằm nâng cao đời sống văn hóa nông thôn, góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng nông thôn mới của tỉnh nhà.

 Sự linh hoạt, nhạy bén trong thực hiện mang đến những thành quả lớn trong công tác xây dựng nông thôn mới góp phần bảo tồn, phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc

Xác định được vai trò quan trọng của yếu tố văn hóa, nhiều địa phương trong tỉnh đã và đang nỗ lực hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao, tích cực xây dựng đời sống văn hóa cơ sở góp phần bảo tồn và phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. 

Việc đăng ký, bình xét, công nhận gia đình văn hóa, thôn làng văn hóa, xã đạt chuẩn văn hóa nông thôn mới được tổ chức kịp thời, đúng đối tượng, công khai, minh bạch. Nhiều gia đình đã hiến đất, ủng hộ tiền của, góp công để xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội, đường giao thông liên thôn, liên xã, kênh mương và đường giao thông nội đồng, nhà văn hóa, khu thể thao xã, thôn. Đến hết năm 2017, toàn tỉnh có 87,5% gia đình đạt danh hiệu văn hóa và 63,9% thôn, tổ đạt danh hiệu văn hóa. Kết quả trên đã khẳng định phong trào xây dựng đời sống văn hóa nông thôn mới đã thấm sâu vào mỗi gia đình, thôn làng, thực sự trở thành cuộc cách mạng trong hành trình xây dựng nông thôn mới.

- Nhiều hoạt động hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ, tập huấn kiến thức xây dựng và tổ chức hoạt động của nhà văn hóa thôn, tổ dân phố; khai thác và phát huy thế mạnh bản sắc văn hóa của từng vùng, từng địa phương, thực hiện xã hội hóa các hoạt động văn nghệ quần chúng, xây dựng nhiều mô hình hoạt động được triển khai thực hiện góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các địa phương như: mô hình thi hát và biểu diễn nghệ thuật chèo truyền thống, mô hình câu lạc bộ đàn và hát dân ca, mô hình câu lạc bộ gia đình văn nghệ, câu lạc bộ văn hóa học sinh, sinh viên, câu lạc bộ thơ... Hiện nay toàn tỉnh có trên 3.000 câu lạc bộ với trên 60 loại hình khác nhau. Hàng năm, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch còn tổ chức nhiều hoạt động liên hoan, hội diễn, hội thi với quy mô toàn tỉnh: Hội thi làng văn hóa hát dân ca, Liên hoan hát chầu văn, Liên hoan nghệ thuật quần chúng...

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa được quan tâm. Hàng trăm di tích được bảo vệ, tu bổ, tôn tạo; nhiều di vật, cổ vật đã được thu thập, đăng ký, bảo quản; nhiều di sản văn hóa phi vật thể là các lễ hội đặc sắc, nghệ thuật truyền thống, văn hóa dân gian được sưu tầm, tư liệu hóa cùng với việc phát huy có hiệu quả hoạt động của Bảo tàng tỉnh, các Ban quản lý di tích trong tỉnh đã thu hút ngày một nhiều khách tham quan, du lịch; bảo tồn và phát huy giá trị của di sản góp phần phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Toàn tỉnh hiện có gần 3.200 thiết chế văn hóa tín ngưỡng đã được kiểm kê, trong đó có 672 di tích được xếp hạng các cấp (02 di tích được công nhận là di tích cấp Quốc gia đặc biệt: Đền thờ và lăng mộ các vị vua triều Trần, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà và chùa Keo, xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư), 115 di tích lịch văn hóa cấp quốc gia (81 di tích lịch sử, 33 di tích kiến trúc nghệ thuật, 01 di tích kháng chiến) và 555 di tích cấp tỉnh; có 9 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm: Lễ hội đền Trần, lễ hội Tiên La (huyện Hưng Hà), lễ hội đền A Sào, đền Đồng Bằng, đền Lộng Khê (huyện Quỳnh Phụ), lễ hội chùa Keo (huyện Vũ Thư), lễ hội làng Quang Lang (huyện Thái Thụy), lễ hội làng Thượng Liệt (huyện Đông Hưng), múa rối nước xã Đông Các, huyện Đông Hưng, múa rối nước xã Nguyên Xá, huyện Đông Hưng.

 Nhiều địa phương đã thực hiện tốt nếp sống văn hóa mới, cảnh quan môi trường nông thôn có nhiều khởi sắc, các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan được xóa bỏ, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc, đề cao chuẩn mực đạo lý, thuần phong mỹ tục, phòng, chống các tệ nạn xã hội. Đặc biệt công tác quản lý và tổ chức lễ hội ở Thái Bình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đánh giá cao. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống như: Lễ rước nước, lễ bái yết tại đền Trần, đền Tiên La, huyện Hưng Hà; lễ rước bộ, lễ tế dâng hương tại đền A Sào, đền Đồng Bằng, huyện Quỳnh Phụ…Phần hội được tổ chức với nhiều hình thức, vui tươi, lành mạnh, các trò chơi dân gian mang đậm sắc thái văn hóa nông nghiệp được tái hiện, phục dựng như: múa Bát Dật ở xã An Khê; múa kéo chữ ở xã Quỳnh Hồng, Quỳnh Hội, Quỳnh Hoa, An Thái; đánh pháo đất ở Quỳnh Hoa, Quỳnh Minh, Quỳnh Hồng, An Tràng; đuổi bệt của xã An Vũ, bơi chải ở An Lễ, An Thái; nghệ thuật tuồng ở xã An Vũ huyện Quỳnh Phụ; pháo đất, thi cỗ cá, cờ người, thả diều, kéo co, kéo lửa nấu cơm cần, thư pháp tại đền Trần, huyện Hưng Hà; hát văn, kéo co, bơi trải, chọi gà, cờ tướng tại đền Đồng Bằng, huyện Quỳnh Phụ; trống hội, du thuyền hát giao duyên, thi hát văn, chọi gà, leo cầu ngô bắt vịt, thi têm trầu cánh phượng, thi diễn xướng điệu múa cổ “múa ếch vồ”, múa chèo chải cạn, nấu cơm và ném pháo tại chùa Keo, huyện Vũ Thư,… các hoạt động lễ hội thu hút đông đảo khách thập phương và mọi tầng lớp nhân dân tham gia, hưởng ứng, tạo không khí sôi nổi, đoàn kết.

NVH THÔN (2).jpg

Trung tâm Văn hóa thôn Hoài Hữu, xã Thái Sơn, huyện Thái Thụy

 Hệ thống nhà văn hóa, khu thể thao ở xã và thôn luôn thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, thực sự trở thành nơi gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng dân cư, nhằm đẩy mạnh Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ở cơ sở và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới. Các nhà văn hóa xã, thôn đã có đủ cơ sở vật chất phục vụ cho các cuộc họp, hội nghị, sinh hoạt văn hóa văn nghệ của địa phương. Diện tích đất được quy hoạch ở một số xã đã được đảm bảo theo quy hoạch nông thôn mới, có các công trình phụ trợ, có phòng riêng để các trang thiết bị truyền thanh, phát thanh đảm bảo phục vụ kịp thời, hiệu quả công tác tuyên truyền phổ biến các chủ trương, đường lối chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, các văn bản chỉ đạo của Trung ương và địa phương. Tính đến tháng 12/2017, toàn tỉnh có 263/263 xã có nhà văn hóa (tỷ lệ 100%) và 256/263 xã có khu thể thao (tỷ lệ 96,1 %); có 1.315/1.597 thôn có nhà văn hóa (tỷ lệ 82,3%) và 1.274/1.597 thôn có khu thể thao (đạt tỷ lệ 79,8%). Hoạt động văn nghệ, thể thao quần chúng diễn ra sôi nổi, rộng khắp ở các địa phương với nội dung phong phú, lành mạnh, khơi dậy và phát huy vai trò làm chủ văn hóa của nhân dân, thông qua các hoạt động của nhà văn hóa đã làm tăng thêm tình đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng, là một yếu tố quan trọng tạo nên thắng lợi của công cuộc xây dựng nông thôn mới.

Có thể khẳng định, trong những năm qua ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu nhiều nội dung để đẩy mạnh công tác xây dựng đời sống văn hóa trong xây dựng nông thôn mới góp phần bảo tồn, phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Nhưng thực tiễn ở một số địa phương hiện nay vẫn còn lúng túng, khó khăn trong việc thực hiện 2 tiêu chí về văn hóa. Trong đó, ngoài những khó khăn, thách thức về nguồn lực, về tính bền vững trong việc giữ vững danh hiệu thôn, làng văn hóa thì có một nguyên nhân cốt lõi là sự nhận thức, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cơ sở đối với công tác văn hóa. Ở một số xã, nhận thức của cấp ủy, chính quyền về vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế - xã hội chưa đầy đủ, chưa hài hòa. Một số địa phương chỉ tập trung coi trọng chỉ đạo phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng, chưa chú trọng đến công tác văn hóa xã hội, chưa thấy rõ được tầm quan trọng của đời sống văn hóa tinh thần trong phát triển kinh tế. Ở một số chi bộ thôn, trong các vấn đề cần bàn để chi bộ ra nghị quyết thấy có ít nội dung liên quan đến công tác văn hóa.... vì vậy việc bảo tồn, phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc chưa được quan tâm đầy đủ.

Xây dựng nông thôn mới là cả một quá trình khó khăn và lâu dài, trong thời gian tới các xã sau khi về đích lại tiếp tục triển khai xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu; tiếp tục xây dựng một diện mạo nông thôn đổi mới về cơ sở vật chất nhưng vẫn gắn kết chặt chẽ với công tác xây dựng đời sống văn hóa; bảo tồn, phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc thì càng khó khăn hơn rất nhiều. Để làm được điều đó, trước hết phải  xuất phát từ nhận thức của từng cá nhân, đồng thời là sự chung sức của các cấp, các ngành, đoàn thể và các tầng lớp nhân dân, hướng đến lợi ích của từng gia đình, từng thôn làng gắn với lợi ích của cả cộng đồng, xã hội.


Tác giả: Phương Nga
Nguồn:sovhttdl.thaibinh.gov.vn Copy link
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến
Theo bạn thông tin nội dung của website thế nào?
Thống kê truy cập
Hôm nay : 560
Hôm qua : 2.406
Tháng 09 : 56.681
Năm 2021 : 440.369